Een bezoek aan Nevermined

Hoe ontstaat lab grown diamant

Op 15 juni bezocht ik Nevermined in Essen — een van de weinige Europese producenten die het volledige groeiproces van lab grown diamanten in eigen beheer uitvoert. Als edelsteenkundige volg ik deze sector al jarenlang. Niet alleen uit gemmologisch interesse, maar ook omdat ik kritisch kijk naar de claims die rondom lab grown diamanten worden gemaakt. Want wat betekent ‘duurzaam’ eigenlijk, als het gaat om een diamant uit een laboratorium?

In dit artikel leg ik uit wat ik tijdens mijn bezoek zag, hoe het CVD-productieproces werkt en waarom de energiebron — niet de techniek — bepaalt hoe groen een lab grown diamant werkelijk is.

Wat is een lab grown diamant?

Een lab grown diamant is een echte diamant. Hij heeft dezelfde chemische samenstelling (koolstof), dezelfde kristalstructuur en dezelfde fysische eigenschappen als een diamant uit de aarde. Het enige verschil is de ontstaanswijze: een lab grown diamant groeit in een fabriek in enkele weken, terwijl een natuurlijke diamant diep in de aarde ontstaat over een periode van miljarden jaren.

Dat betekent dat een lab grown diamant niet ‘nep’ is — hij is gemmologisch gezien identiek aan zijn natuurlijke tegenhanger. 

Hoe wordt een lab grown diamant gemaakt? Het CVD-proces uitgelegd

Er zijn twee productietechnieken voor lab grown diamanten: CVD (Chemical Vapor Deposition) en HPHT (High Pressure High Temperature). Nevermined maakt gebruik van het CVD-proces. Dit werkt als volgt:

Stap 1 — Het zaadkristal: Het proces begint met een uiterst dun plaatje van een bestaande lab grown diamant: het zaadkristal. Dit is de basis waarop de nieuwe diamant gaat groeien.

Stap 2 — De CVD-reactor: Het zaadkristal wordt in een reactor geplaatst. Vervolgens wordt een gasmengsel van methaan en waterstof onder gecontroleerde temperatuur en druk omgezet. Koolstofatoom voor koolstofatoom zet zich neer op het zaadkristal — laagje voor laagje groeit er een lab grown diamant.

Stap 3 — Groei en verwerking: Na een groeifase van enkele weken ontstaat een ruw CVD-kristal. Met lasers wordt dit kristal opgedeeld in afzonderlijke stenen, die vervolgens geschikt zijn om, in de mooiste vormen, te slijpen.

Wat ik persoonlijk interessant vond bij Nevermined: een deel van de ruwe CVD-kristallen wordt verwerkt tot nieuwe, dunne plaatjes die als zaadkristal voor een volgende groeicyclus dienen. Zo houdt Nevermined ook dit onderdeel van de keten volledig in eigen hand.

Wat maakt Nevermined anders?

Nevermined werd in 2021 opgericht in Essen, Duitsland. De productie vindt volledig in Europa plaats en wordt gevoed door gecertificeerde hernieuwbare energie. Dat onderscheidt het bedrijf van veel producenten wereldwijd, waar de elektriciteit nog grotendeels afkomstig is uit fossiele bronnen.

Tijdens mijn rondleiding mocht ik elke stap van het productieproces aanschouwen. Vrijwel elke vraag werd beantwoord. Transparantie is bij Nevermined geen marketingterm, maar een zichtbaar onderdeel van de bedrijfsvoering: van zaadkristal tot ruw kristal is elk stadium inzichtelijk gemaakt.

Dat is in deze sector niet vanzelfsprekend. Lab grown diamanten doorlopen vaak een lange internationale keten — productie in Azië, slijpen in India, certificering elders — waarbij de herkomst voor de eindconsument moeilijk te traceren is. Nevermined kiest bewust voor een kortere, transparante keten, dicht bij de Europese markt.

Is een lab grown diamant echt duurzamer?

Dit is de vraag die ik het vaakst krijg — en het eerlijke antwoord is: het hangt ervan af.

De milieu-impact van een CVD-diamant wordt in de eerste plaats bepaald door de energiebron die tijdens de productie wordt gebruikt, en in de tweede plaats door de lengte van de logistieke keten. De productietechniek zelf is daarin niet bepalend.

Een CVD-diamant geproduceerd op een elektriciteitsnet dat grotendeels op fossiele brandstoffen draait, heeft een aanzienlijk hogere CO₂-uitstoot dan dezelfde diamant geproduceerd met hernieuwbare energie. Onderzoeken noemen voor CVD-productie met fossiele stroom waarden van grofweg 20 tot 60 kilogram CO₂-equivalent per geslepen karaat. Met volledig hernieuwbare energie kan dit dalen tot enkele kilogrammen per karaat. De variatie is dus enorm.

Bij Nevermined wordt geproduceerd op hernieuwbare energie in Duitsland. De diamanten worden momenteel nog geslepen in India en Antwerpen, maar het bedrijf gaf aan die activiteit in de toekomst intern te willen uitvoeren — waarmee de CO₂-voetafdruk verder verkleind wordt.

De conclusie: niet iedere lab grown diamant is automatisch duurzamer dan een natuurlijke diamant. Maar een lab grown diamant geproduceerd met hernieuwbare energie, dicht bij de afzetmarkt, heeft een aantoonbaar kleinere voetafdruk. Transparantie over die herkomst is daarvoor een vereiste.

Lab grown diamanten in kleur: een uniek voordeel

Iets wat ik persoonlijk bijzonder vind aan lab grown diamanten, is de mogelijkheid om te kiezen uit een breed palet aan kleuren. Van helder kleurloos tot levendig groen, blauw, roze, geel en champagne — bij Nevermined zijn al deze varianten beschikbaar.

Fancy gekleurde natuurlijke diamanten zijn doorgaans uiterst zeldzaam en daardoor onbetaalbaar voor de meeste mensen. Met lab grown diamanten is een gekleurde steen in sieraden toegankelijk geworden. 

CVD of HPHT: wat is het verschil?

Binnen de lab grown diamantmarkt zijn twee productiemethoden gangbaar:

CVD (Chemical Vapor Deposition): Groeit de diamant laagje voor laagje vanuit een koolstofhoudend gas, bij relatief lage druk. Biedt veel controle over kleur en zuiverheid. Steeds dominanter voor kleurloze en grotere diamanten in de juwelenmarkt.

HPHT (High Pressure High Temperature): Bootst de omstandigheden na waaronder natuurlijke diamanten in de aarde ontstaan — hoge druk én hoge temperatuur. Wordt toegepast voor zowel kleurloze diamanten als bepaalde fancy kleuren.

Beide methoden leveren echte, gecertificeerbare diamanten op. In de moderne sieradenmarkt is CVD inmiddels de dominante techniek, mede vanwege de betere schaalbaarheid en de controle over het eindproduct.

Waarom was dit bezoek belangrijk?

Mijn bezoek aan Nevermined bevestigde iets wat ik al langer vermoedde: de discussie rondom duurzaamheid in de diamantbranche stelt te vaak de verkeerde vraag. De vraag is niet ‘lab grown of natuurlijk, wat is duurzamer?’ De vraag die er werkelijk toe doet, is: waar, hoe en met welke energie is deze specifieke diamant gemaakt?

Nevermined laat zien dat een Europese producent met hernieuwbare energie en maximale transparantie over zijn productieketen een interessante positie inneemt in deze markt. Niet per se omdat het bedrijf de enige goede producent is, maar omdat het aantoont dat transparantie over energiebron, herkomst en productieproces wel degelijk mogelijk is.

Mijn advies aan elke consument: vraag door. Vraag niet alleen of een diamant ‘lab grown’ is, maar ook wáár hij gegroeid is, op welke energiebron en welke weg hij heeft afgelegd voordat hij in het sieraad terechtkwam. Dat zijn de vragen die ertoe doen.